Milieudefensie sleept Nederlandse staat voor de rechter

Actiegroep Milieudefensie heeft maandagochtend bij de rechtbank in Den Haag een dagvaarding van de Nederlandse staat ingediend. De groepering eist dat Nederland binnen een half jaar voldoet aan de Europese normen die oorspronkelijk voor 1 januari 2015 al gerealiseerd hadden moeten zijn. Op dit moment kampen verschillende plaatsen in Nederland nog met te hoge stikstofdioxide- en fijnstofconcentraties. Milieudefensie stelt dat elk jaar “vele duizenden mensen eerder doodgaan” als gevolg van deze vuile lucht.

Milieudefensie vindt dat de staat zichzelf in de vingers snijdt met meer asfalt en de verhoogde maximum snelheid naar 130 kilometer per uur op snelwegen. Volgens de dagvaarding is decennia geleden al bekend geworden dat de gebrekkige luchtkwaliteit ten koste gaat van de levensverwachting. Milieudefensie vindt dat de staat daarmee het grondrecht op gezondheid schendt.

De zaak van Milieudefensie sluit aan op de succesvolle rechtszaak van actiegroep Urgenda, waarin de rechter in juni 2015 uitsprak dat de Nederlandse overheid het klimaatbeleid moet aanscherpen. Milieugroepen en particulieren konden zich voorheen niet beroepen op algemene Europese wetten, maar de Urgenda-zaak heeft dat doorbroken volgens Gerrit van der Veen, hoogleraar milieurecht aan de Rijksuniversiteit Groningen. Van der Veen vermoedt zelfs dat het afdwingen van een verscherpt luchtkwaliteitsbeleid makkelijker is dan een verscherpt milieubeleid: “Luchtkwaliteit kun je directer koppelen aan het recht op gezondheid dan klimaatbeleid, omdat de potentiële inbreuk van luchtkwaliteit op de persoonlijke gezondheid duidelijker is.” Bovendien is de oplossing voor vuile lucht volgens Van der Veen ook eenvoudiger dan het veel grotere klimaatprobleem.

In de dagvaarding doet Milieudefensie een aantal suggesties waarmee de staat aan haar verplichting zou kunnen voldoen. Centrale thema’s daarin zijn vooral mobiliteit en landbouw: snellere vervanging van oude voertuigen, werktuigen, motoren en brommers, sterkere fiscale stimulering van elektrische voertuigen, en een strengere aanpak van de landbouwemissies. Daarnaast wijst Milieudefensie ook op de houtkachelproblematiek.

Maarten Krol, bestuurslid van de Stichting Schone Lucht voor Iedereen en hoogleraar Meteorologie en Luchtkwaliteit aan de Wageningen University, liet op BNR Radio weten de stap van Milieudefensie goed te begrijpen. “Er had al eerder actie genomen moeten worden. Ik denk dat als je de luchtkwaliteitsnormen serieus neemt, je moet zorgen dat je overal aan die luchtkwaliteitseisen voldoet. En dat is niet het geval”, zegt Krol. “Ik denk dat ze een zaak hebben.” Krol hekelt eveneens de averechtse maatregelen als de verhoging van de maximum snelheid en vindt dat de landelijke overheid bijvoorbeeld meer met gemeenten kan meewerken aan de milieuzones.

Het interview met Maarten Krol is hier terug te luisteren.